|
Soru:
Gelin olan kız 15 günden az bir zaman için baba memleketine gitse seferilik
hükmüne girer mi?15 günden az kalsa bile damat seferi olur mu hanımının
memleketinde?... yurt dışında yaşayan gurbetçilerimiz burada yeri yurdu olduğu
müddetçe 15 günden az bir süreyle memleketine gelse seferi olur mu?doğduğu
yerden tamamen ayrılan bir kişi anne babasını ziyarete döndüğü zaman seferi olur
mu?
Cevap:
Yolcular için bir takım kolaylıklar, ruhsatlar getirilmiştir. Ramazanda
yolculukta bulunan için orucu geri bırakmak mübahtır. Yolcunun mesh süresi üç
gün üç gecedir. Yolcu dört rekatlı farz namazlarını ikişer rekat olarak kılar.
Buna "kasrı salat" denir.
Hz. Peygamber'in umre, hac veya
savaş için yaptığı yolculuklarında namazları kısaltarak kıldığı ile ilgili
haberler tevatür derecesindedir. Abdullah ibn Ömer (r.a) şöyle demiştir: "Hz.
Peygamber (s.a.s)'e yolda arkadaşlık ettim. O, yolculuklarında iki rekattan
fazla kılmazdı. Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer ve Hz. Osman da böyle yaparlardı" (Ibn
Mâce, Ikâme, 75). Hz. Ömer'in şöyle dediği rivayet edilmiştir: "Yolcunun namazı,
Nebinizin lisanı üzere kısaltılmaksızın tam iki rekattır" (Buhârî, Taksîr, 11;
Küsûf, 4; Ibn Mâce, Ikâme, 73, 124).
Hanefîlere göre, yolcunun namazları
kısaltarak kılması vacib ve aynı zamanda azimettir. Yolcunun bilerek iki
rekattan fazla kılması mekruhtur. Hangi yerlerde seferi olacağımızı daha iyi
bilmemizin yolu vatan çeşitlerini bilmekten geçmektedir ki; vatan üç çeşittir.
Vatanın Çeşitleri:
1- Vatan-ı aslî: buna 'ehli' de
denilir. Kişinin kendi ailesiyle yaşamakta olduğu yerdir. Ancak kendi misliyle
iptal olur. Şöyle ki; Bir kimse içinde bulunduğu memleketinden ayrılıp,
ailesiyle birlikde yerleşmek maksadıyla başka bir beldeye intikal ederse, eski
vatan-ı aslîsi iptal olur ve taşındığı yer onun vatan-ı aslîsi olur. Bilindiği
gibi Hz. Peygamber (sas) Medine'ye intikalinden sonra Mekke'ye gittiğinde onlara
imamlık yaparken; “Namazınızı tamamlayın, biz seferi bir kavmiz.” buyurarak;
kendisini Mekke'de seferi olarak tarif etmişti.
2- Vatan-ı ikamet: Bu, yolcunun
vardığı ve içinde onbeş gün kalmaya niyyet ettiği vatandır. Bu vatan-ı aslî ile
iptal olur. Çünkü vatan-ı aslî, vatan-ı ikametin üstündedir. Kendi misli ile de
iptal olur. Çünkü yolcu oraya intikal etmiştir. Sefere çıkmakla da iptal olur;
çünkü sefer ikamete zıt bir harekettir.
3- Vatan-ı süknâ: Bu kişinin onbeş
günden az kaldığı bir konaktır. Hem vatan-ı aslî ile, hem de vatan-ı ikametle
iptal olur. Çünkü o ikisi bunun üstündedirler. Kendi misli ile de iptal olur.
Çünkü yolcu orayı bırakıp diğer yere geçmiştir. Bu; vatanın zayıflığını, burada
oruç tutmanın ve namazı tam kılmanın farz olmayışını açıkça beyan etmektedir.
Doğrusunu Allah (cc) bilir
Sonuç İtibariyle kişinin namazını
kısaltması ana-babasını ziyaret etmesiyle alakalı olan bir husus değildir.
Önemli olan kişinin ailesiyle beraber nerede yaşadığıdır. Vatandan kast olunan
mana ise vatan-i aslidir. Yani kişinin ailesiyle birlikte yaşamak maksadıyla
kaldığı yerdir. Bu sebeple ister gelin olsun ister damat olsun, isterse
ana-babanın kendi evladı olsun, insanlar kendi bulunduğu yaşam alanından
(ailesiyle beraber yaşadığı yerden) 90 km uzaklıktaki bir yere 15 günden az
olmak şartıyla yolculuk ederse seferi sayılır ve namazlarını kısaltarak kılması
Hanefi mezhebine göre vaciptir.
Yukarıda da izah ettiğimiz üzere
Sevgili Peygamberimiz Mekke’de doğduğu halde Medine’ye yerleştikten sonra
Mekke’ye geldiğinde kendisini seferi saymış ve namazlarını kısaltarak kılmıştır.
Doğup büyüdüğümüz yer olsa dahi eğer oradan çıkmış ve başka yere yerleşmişsek
doğduğumuz memleketimizi ziyaret amaçlı 15 günden az kalmak maksadıyla gelecek
olursak seferi sayılırız ve namazlarımızı kısaltarak kılarız.
Kişinin birden fazla yerde yerleşim
alanı olursa yani ailesiyle birlikte yaşamaya karar kıldığı iki ayrı yeri olursa
iki ayrı yere geldiği zamanlarda seferi olmaz. Sadece yollarda seferidir.
Sorunuza cevap olacak bir örnek vereyim. Yurtdışında yerleşen orda ikamet eden
şahıs birde memleketinde ailesiyle kalabilecek kendisine ait bir evi varsa o
zaman iki yerde de seferi hükmüne tabi değildir. Sadece yollarda namazını ikişer
kılar. Evlerine geldiği zaman seferilikten çıkar. Yurtdışından 15 günden az
kalmak şartıyla gelenler, kendi evleri yani kendilerine ait kalacak yerleri
yoksa, (kalacağı ev ister babasının, ister kardeşinin ister oğlunun veya
kızının, ister kayın babasının olsun fark etmez) namazlarını seferi olarak yani
kısaltarak kılarlar.
Ahmet ÜNAL
Vaiz
|
