|
Cevap:
Farz Allah ve Resulü’nün mükelleften yapılmasını kesin ve bağlayıcı tarzda
istediği fiillere denir. Mesela namaz, oruç, zekat, abdest ve hac gibi emirler
Yüce Allah’ın Kur’an-ı Kerim’de kesin ve bağlayıcı tarzda yapılmasını istediği
emirlerdir.
Hac sözlükte "kastetmek, yönelmek" anlamına
gelen bir kelimedir. Fıkıh terimi olarak ise hac, "Mekke şehrindeki Kâbe'yi ve
civarındaki kutsal sayılan özel yerleri, özel vakit içinde, usulüne uygun olarak
ziyaret etmek ve yapılması gereken diğer menâsiki yerine getirmek" demektir.
Bunların hepsine birden hac törenleri anlamında "menâsikü'l-hac" denir. Kur'ân-ı
Kerîm'de: "Yoluna gücü yetenlerin evi (Kâbe) hac ve ziyaret etmeleri, insanlar
üzerinde Allah'ın bir hakkıdır" (Âl-i İmrân 3/97) buyrularak, Hac müminlere
emredilmiştir. Umre ise, ihrama girerek tavaf ve sa‘y yaptıktan sonra tıraş olup
ihramdan çıkmaktan ibarettir. Hanefî ve Mâlikîler'e göre Müslümanın ömründe bir
defa umre yapması müekked sünnettir.
Farz olan husus şudur ki, Mali ve bedeni gücü
olanların Allah rızası için ömründe bir kere Haccı eda etmesi farzdır. Hacca hiç
gitme gücü olmayanlar için Hz. Peygamberi ziyaret etmeleri ona haccın farz
olması anlamına gelmez. Sevgili Peygamberimiz, "Beni vefatımdan sonra ziyaret
eden sağlığımda ziyaret etmiş gibidir.", "Kabrimi ziyaret eden şefaatimi hak
eder", "Kalbinde beni ziyaretten başka hiçbir düşünce olmaksızın kim beni
ziyarete gelirse, Kıyamet gününde şefaatimi haketmiş olur." buyurmaktadır. Bu
sebeple umreye gitmeyin hac size farz olur demek, Efendimizi ziyaret etmek
isteyen mali gücü olmayanları engellemek olur ki buda doğru değildir.
Sonuç olarak şu söylenebilir. Bir konunun farz
olarak hükme bağlanması o konuyu Yüce Allah’ın ve Resulullah’ın kesin ve
bağlayıcı bir şekilde emretmesine bağlıdır. Haccın farz olmasının sebebi budur.
Umre ve hac aynı yerleri aynı mekanları ziyaret etmeleri anlamında birbirlerine
bağlı olsalar da, biri farz diğeri nafile bir ibadettir. Nafile ibadetlerin
yapılıyor olması ise farzı gerektirmez. Umreye gitmenin sonucunda haccın farz
olması demek sebebiyle, özellikle günümüzde hacca yoğun talep olmasından dolayı
Kutsal Mekanları görmek isteyenlerin bu istekleri sekteye uğratılmış olur ki,
buda çok yanlış bir hüküm olur. Hacca gitmeyi arzu edipte bu arzusunu
gerçekleştiremeyen bütün Müslümanlar için umre yolu açıktır ve umre yapmakla
kişiye hac yapması farz olmaz.
Ahmet ÜNAL
Vaiz
|
